اسکروپمپ احیا کننده تالاب گمیشان
طبیعت و عرصههای زیستی گلستان در سالهای اخیر با دغدغهها و چالشهای متعددی دست به گریبان بوده که هر یک به فراخور شدت آن، بر فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی مردم منطقه تأثیر گذشته است.
یکی از مهم ترین مباحث مطرح شده مقوله خشک شدن عرصههای تالابی گلستان مانند خلیج گرگان و تالاب گمیشان می باشد ؛ مبحثی که بی توجهی به آن خسارات بیشمار محیط زیستی را بر جای میگذارد.
تالابها از جمله تالاب گمیشان، کارکردهای زیست محیطی متعددی دارند که از آن جمله میتوان به میزبانی از انواع حیات وحش، تلطیف آب و هوا، جنبههای اقتصادی و ماهیگیری، و یا جلوگیری از ایجاد کانونهای ریزگرد اشاره کرد. اما تالاب گمیشان با ۲۰ هزار هکتار وسعت سالها است مورد بیمهری قرار گرفته و روز به روز از مساحت آن کاسته میشود.
این زیستگاه ارزشمند که در شمال غربی گلستان در مرز ایران با ترکمنستان واقع شده، در سالیان نه چندان دور یکی از قطبهای اصلی پذیرش پرندگان مهاجر و البته ماهیگیری و امرار معاش بومیان منطقه بوده است که به دلایل مختلف همچون کاهش تراز آبی خزر و کاهش آب ورودی از مناطق بالادست، حدود ۱۰ سال است که خشک شد و در خوشبینانهترین حالت مساحت پهنه آبی آن به کمتر از هزار هکتار رسیده است.
عقب نشینی آب دریای خزر، کاهش دبی روخانه های منتهی به خلیج و حفر چاه های متعدد مجاز و غیرمجاز کشاورزی در حاشیه تالاب بین المللی گمیشان، آرام آرام جذابیت های این آبگیر را از بین برد و وسعت آن را کم و کمتر کرد.
به گفته کارشناسان حوزه محیط زیست گلستان، تشدید کمآبی و خشکشدن بخشهایی از تالاب گمیشان در سالهای اخیر، این زیستگاه منحصر به فرد را با چالش مواجه کرده است و احیای این پهنه آبی را برای جلوگیری از آسیب های متعدد طبیعی و زیستی ضروری می کند.
یکی از آسیب های جدی خشک شدن خلیج گرگان، تبدیل آن به مرکزی برای ایجاد ریزگرد است.
تشدید کمآبی و خشکشدن بخشهایی از تالاب گمیشان طی سالهای اخیر، این منطقه را آبستن شیوع طوفان ریزگرد کرده که مدیران بومی و استانی در تلاش هستند با انجام راهکارهای مختلف ضمن نجات این پهنه آبی از مرگ حتمی، آثار ناگوار ریزگردها را کاهش دهند.
تالاب بین المللی گمیشان با ۲۰ هزار هکتار مساحت از جمله مناطق مستعد ایجاد ریزگرد است که در سالهای گذشته شرایط وخیمی را پشت سر گذاشته و به طور تقریبی بیش از نیمی از وسعت این اکوسیستم آبی خشک شده است.
تامین حق آب ورودی این تالاب با احداث کانال های فرعی ، کشت انواع گیاهان مرتعی و شورپسند در کنار ایجاد بادشکن های مشجر و درختکاری از جمله راهکارهای در حال اجرا برای در امان ماندن شهرهای شمالی و غربی استان از ریزگرد است.
ضرورت پمپاژ آب به تالاب
تالاب بین المللی گمیشان به عنوان تالاب ساحلی گلستان از اهمیت بسیار بالایی در میزبانی از انواع حیات وحش به ویژه پرندگان مهاجر آبزی یا کنار آبزی برخوردار است.
این تالاب در دهههای گذشته از طریق چهار کریدور از دریای خزر تغذیه میشد و ارتفاع آب در بخشهایی از آن از ۱.۵ متر هم فراتر میرفت. در دهه ۷۰، وجود انواع ماهیان خاویاری در این زیستگاه گزارش شده که بیانگر نقش مؤثر این بوم سازگان در چرخه زادآوری و صیانت از انواع آبزیان دارد.
به سبب نوع بافت خاک بستر و شرایط اقلیمی گمیشان امکان ایجاد کانونهای ریزگرد بسیار محتمل است و تعلل در اجرای آن میتواند علاوه بر تهدید زندگی حدود ۸۰ هزار نفر از شهروندان گمیشان، زندگی اهالی شهرستانهای اطراف مانند گرگان، آق قلا و حتی گنبد کاووس را هم تحت تأثیر قرار دهد.
در حال حاضر هیچ رودخانه دائمی به تالاب گمیشان منتهی نمیشود، در گذشته رودخانه گرگان رود به این تالاب وارد میشد، ولی مسیر این رودخانه چندین دهه است که تغییر کرده .
ما در ماشین سازی نورمندی مفتخریم کار ساخت سه دستگاه اسکروپمپ را برای پمپاژ آب از دریای خزر به تالاب گمیشان بر عهده داریم و امیدواریم تا وضعیت بغرنج این اکوسیستم آبی بهبود یافته و شاهد حضور پرندگان مهاجر و رونق اقتصادی در این منطقه باشیم .
